RISK & SAFETY ZINNEN

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen

Laatste update: 11 maart 2003

Volgens het 'Besluit verpakking en aanduiding milieugevaarlijke stoffen', behorende bij de Wet Milieugevaarlijke Stoffen, dienen op de gebruiksetiketten van een stof de bijbehorende symbolen en Risk- en Safety-zinnen zijn aangebracht. Deze verplichting geldt ook bij overheveling in kleinere verpakkingen
R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn hieronder op nummer gerangschikt. Eerst de enkelvoudige en vervolgens de gecombineerde zinnen.

De onderstaande zinnen zijn overeenkomstig de regelgeving die per 1 juni 2001 in werking is getreden.
De wijzigingen als gevolg van de 28e aanpassing van de EG-Stoffenrichtlijn zijn in onderstaande tabellen verwerkt en met blauw aangegeven


R-zinnen (aanduiding bijzondere gevaren)
R-nummer Gevaren-aanduiding
R 1 In droge toestand ontplofbaar
R 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere onstekingsoorzaken
R 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsbronnen
R 4 Vormt met metalen zeer gemakkelijk ontplofbare verbindingen
R 5 Ontploffingsgevaar door verwarming
R 6 Ontplofbaar met en zonder lucht
R 7 Kan brand veroorzaken
R 8 Bevordert de verbranding van brandbare stoffen
R 9 Ontploffingsgevaar bij menging met brandbare stoffen
R 10 Ontvlambaar
R 11 Licht ontvlambaar
R 12 Zeer licht ontvlambaar
R 14 Reageert heftig met water
R 15 Vormt licht ontvlambaar gas in contact met water
R 16 Ontploffingsgevaar bij menging met oxydere stoffen
R 17 Spontaan ontvlambaar in lucht
R 18 Kan bij gebruik een ontvlambaar/ontplofbaar damp-luchtmengsel vormen
R 19 Kan ontplofbare peroxyde vormen
R 20 Schadelijk bij inademing
R 21 Schadelijk bij aanraking met de huid
R 22 Schadelijk bij opname door de mond
R 23 Vergiftig bij inademing
R 24 Vergiftig bij aanraking met de huid
R 25 Vergiftig bij opname door de mond
R 26 Zeer vergiftig bij inademing
R 27 Zeer vergiftig bij aanraking met de huid
R 28 Zeer vergiftig bij opname door de mond
R 29 Vormt vergiftig gas in contact met water
R 30 Kan bij gebruik licht ontvlambaar worden
R 31 Vormt vergiftigde gassen in contact met zuren
R 32 Vormt zeer vergiftigde gassen in contact met zuren
R 33 Gevaar voor cumulatieve effecten
R 34 Veroorzaakt brandwonden
R 35 Veroorzaakt ernstige brandwonden
R 36 Irriterend voor de ogen
R 37 Irriterend voor de ademhalingswegen
R 38 Irriterend voor de huid
R 39 Gevaar voor ernstige onherstelbare effecten
R 40 Carcinogene effecten zijn niet uitgesloten (vervangen door R68, maar kan nog voorkomen)
R 41 Gevaar voor ernstig oogletsel
R 42 Kan overgevoeligheid veroorzaken bij inademing
R 43 Kan overgevoeligheid veroorzaken bij contact met de huid
R 44 Ontploffingsgevaar bij verwarming in afgesloten toestand
R 45 Kan kanker veroorzaken
R 46 Kan erfelijke genetische schade veroorzaken
R 48 Gevaar voor ernstige schade aan gezondheid bij langdurige blootstelling
R 49 Kan kanker veroorzaken bij inademing
R 50 Zeer vergiftig voor in het water levende organismen
R 51 Vergiftig voor in het water levende organismen
R 52 Schadelijk voor in het water levende organismen
R 53 Kan in het aquatisch milieu op de lange termijn schadelijke effecten veroorzaken
R 54 Vergiftig voor planten
R 55 Vergiftig voor dieren
R 56 Vergiftig voor bodemorganismen
R 57 Vergiftig voor bijen
R 58 Kan in het milieu op de lange termijn schadelijke effecten veroorzaken
R 59 Gevaarlijk voor de ozonlaag
R 60 Kan de vruchtbaarheid schaden
R 61 Kan het ongeboren kind schaden
R 62 Mogelijk gevaar voor verminderde vruchtbaarheid
R 63 Mogelijk gevaar voor beschadiging van het ongeboren kind
R 64 Kan schadelijk zijn via de borstvoeding
R 65 Schadelijk: kan longschade veroorzaken na verslikken
R 66 Herhaalde blootstelling kan een droge of gebarsten huid veroorzaken
R 67 Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken
R 68 Onherstelbare effecten zijn niet uitgesloten (vervanging van R40)

Gecombineerde R-zinnen

R-nummers Gevaren-aanduiding
R 14/15 Reageert heftig met water en vormt daarbij licht ontvlambaar gas
R 15/29 Vormt vergiftig en licht ontvlambaar gas in contact met water
R 20/21 Schadelijk bij inademing en bij aanraking met de huid
R 21/22 Schadelijk bij aanraking met de huid en bij opname door de mond
R 20/22 Schadelijk bij inademing en opname door de mond
R 20/21/22 Schadelijk bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond
R 23/24 Vergiftig bij inademing en bij aanraking met de huid
R 24/25 Vergiftig bij aanraking met de huid en bij opname door de mond
R 23/25 Vergiftig bij inademing en bij opname door de mond
R 23/24/25 Vergiftig bij inademing, opname door de mond en aanraking met de huid
R 26/27 Zeer vergiftig bij inademing en bij opname door de mond
R 27/28 Zeer vergiftig bij aanraking met de huid en bij opname door de mond
R 26/28 Zeer vergiftig bij inademing en opname door de mond
R 26/27/28 Zeer vergiftig bij inademing, opname door de mond en aanraking met de huid
R 36/37 Irriterend voor de ogen en de ademhalingswegen
R 37/38 Irriterend voor de ademhalingswegen en de huid
R 36/38 Irriterend voor de ogen en de huid
R 36/37/38 Irriterend voor de ogen, de ademhalingswegen en de huid
R 39/23 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing
R 39/24 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid
R 39/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij opname door de mond
R 39/23/24 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en aanraking met de huid
R 39/23/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en opname door de mond
R 39/24/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid en opname door de mond
R 39/23/24/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond
R 39/26 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing
R 39/27 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid
R 39/28 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en opname door de mond
R 39/26/27 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid en opname door de mond
R 39/26/28 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing en opname door de mond
R 39/27/28 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij aanraking met de huid en opname door de mond
R 39/26/27/28 Zeer vergiftig: gevaar voor ernstige onherstelbare effecten bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond
R 40/20 Schadelijk: bij inademing zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/20, maar kan nog voorkomen)
R 40/21 Schadelijk: bij aanraking met de huid zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/21, maar kan nog voorkomen)
R 40/22 Schadelijk: bij opname door de mond zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/22, maar kan nog voorkomen)
R 40/20/21 Schadelijk: bij inademing en aanraking met de huid zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/20/21, maar kan nog voorkomen)
R 40/20/22 Schadelijk: bij inademing en opname door de mond zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/20/22, maar kan nog voorkomen)
R 40/21/22 Schadelijk: bij aanraking met de huid en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/21/22, maar kan nog voorkomen)
R 40/20/21/22 Schadelijk: bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond zijn carcinogene effecten niet uitgesloten (vervangen door R68/20/21/22, maar kan nog voorkomen)
R 42/43 Kan overgevoeligheid veroorzaken bij inademing of bij contact met de huid
R 48/20 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing
R 48/21 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij aanraking met de huid
R 48/22 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij opname door de mond
R 48/20/21 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing en aanraking met de huid
R 48/20/22 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing en opname door de mond
R 48/21/22 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij aanraking met de huid en opname door de mond
R 48/20/21/22 Schadelijk: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond
R 48/23 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing
R 48/24 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij aanraking met de huid
R 48/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij opname door de mond
R 48/23/24 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing en aanraking met de huid
R 48/23/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing en opname door de mond
R 48/24/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij aanraking met de huid en opname door de mond
R 48/23/24/25 Vergiftig: gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond
R 50/53 Zeer vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken
R 51/53 Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken
R 52/53 Schadelijk voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken
R 68/20 Schadelijk: bij inademing zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/20)
R 68/21 Schadelijk: bij aanraking met de huid zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/21)
R 68/22 Schadelijk: bij opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/22)
R 68/20/21 Schadelijk: bij inademing en aanraking met de huid zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/20/21)
R 68/20/22 Schadelijk: bij inademing en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/20/22)
R 68/21/22 Schadelijk: bij aanraking met de huid en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/21/22)
R 68/20/21/22 Schadelijk: bij inademing, aanraking met de huid en opname door de mond zijn onherstelbare effecten niet uitgesloten (opgenomen als vervanging van R40/20/21/22)

S-zinnen (aanduiding veiligheidsaanbevelingen)

S-nummer Veiligheidsaanbeveling
S 1 Achter slot bewaren
S 2 Buiten bereik van kinderen bewaren
S 3 Op een koele plaats bewaren
S 4 Verwijderd van woonruimten opbergen
S 5 Onder .... houden (geschikte vloeistof opgegeven door fabrikant)
S 6 Onder .... houden (inert gas door fabrikant op te geven)
S 7 In goed gesloten verpakking bewaren
S 8 Verpak- king droog houden
S 9 Op een goed geventileerde plaats bewaren
S 12 De verpakking niet hermetisch sluiten
S 13 Verwijderd houden van eeten drinkwaren en van dierenvoeder
S 14 Verwijderd houden van .... (in te vullen door fabrikant)
S 15 Verwijderd houden van warmte
S 16 Verwijderd houden van ontstekingsbronnen - niet roken -
S 17 Verwijderd houden van brandbare stoffen
S 18 Verpakking voorzichtig behandelen en openen
S 20 Niet eten of drinken tijdens gebruik
S 21 Niet roken tijdens gebruik
S 22 Stof niet inademen
S 23 Gas/rook/damp/spuitnevel *) niet inademen
*) De toepasselijke term(en) aangeven
S 24 Aanraking met de huid vermijden
S 25 Aanraking met de ogen vermijden
S 26 Bij aanraking met de ogen onmiddellijk met overvloedig water afspoelen en deskundig medisch advies inwinnen
S 27 Ver- ontreinigde kleding onmiddellijk uittrekken
S 28 Na aanraking met de huid onmiddellijk wassen met veel .... (aan te geven door de fabrikant)
S 29 Afval niet in de gootsteen werpen
S 30 Nooit water op deze stof gieten
S 33 Maatregelen treffen tegen ontladingen van statische elektriciteit
S 35 Deze stof en de verpakking op veilige wijze afvoeren
S 36 Draag geschikte beschermende kleding
S 37 Draag geschikte handschoenen
S 38 Bij ontoerijkende ventilatie een geschikt ademhalings-, beschuttingsmiddel dragen
S 39 Een beschermingsmiddel voor de ogen/voor het gezicht dragen
S 40 Voor de reiniging van de vloer en alle voorwerpen verontreinigd met dit materiaal .... gebruiken (aan te geven door fabrikant)
S 41 In geval van brand en/of explosie inademen van rook vermijden
S 42

Tijdens de ontsmetting/bespuiting *) een geschikt ademhalingstoestel dragen
*) De toepasselijke term(en) aangeven

S 43 In geval van brand .... gebruiken (blusmiddelen aan te duiden door de fabrikant. Indien water het risico vergroot toevoegen: Nooit water gebruiken)
S 45 Ingeval van ongeval of indien met zich onwel voelt, onmiddellijk een arts raadplegen (indien mogelijk hem dit etiket tonen)
S 46 In geval van inslikken onmiddellijk een arts raadplegen en verpakking of etiket tonen
S 47 Bewaren bij een temperatuur .... C (aan te geven door de fabrikant)
S 48 Inhoud vochtig houden met .... (middel aan te geven door de fabrikant)
S 49 Uitsluitend in de oorspronkelijk verpakking bewaren
S 50 Niet vermengen met .... (aan te geven door de fabrikant)
S 51 Uitsluitend op goed geventileerde plaatsen gebruiken
S 52 Niet voor gebruik op grote oppervlakken in woon- en verblijfruimten
S 53 Blootstelling vermijden, voor gebruik speciale aanwijzing raadplegen
S 56 Niet in het riool of milieu lozen, naar een erkend afvalinzamelpunt brengen
S 57 Neem passende maatregelen om verspreiding in het milieu te voorkomen
S 59 Raadpleeg fabrikant / leverancier voor informatie over terugwinning / recycling
S 60 Deze stof en/of de verpakking als gevaarlijk afval afvoeren
S 61 Voorkom lozing in het milieu. Vraag om speciale instructies/veiligheidskaart
S 62 Bij inslikken niet het braken opwekken; direct een arts raadplegen en de verpakking of het etiket tonen
S 63 Bij een ongeval door inademing: slachtoffer in de frisse lucht brengen en laten rusten
S 64 Bij inslikken mond met water spoelen (alleen als de persoon bij bewustzijn is)

Gecombineerde S-zinnen

S-nummers Veiligheids-aanbeveling
S 1/2 Achter slot en buiten bereik van kinderen bewaren
S 3/7 Gesloten verpakking op een koele plaats bewaren
S 7/9 Gesloten verpakking op een goed geventileerde plaats bewaren
S 7/8 Droog houden en in een goed gesloten verpakking bewaren
S 7/47 Gesloten verpakking bewaren bij een temperatuur beneden .... C (aan te geven door de fabrikant)
S 20/21 Niet eten, drinken of roken tijdens gebruik
S 24/25 Aanraking met de ogen en de huid vermijden
S 27/28 Na contact met de huid alle besmette kleding onmiddellijk uittrekken en de huid onmiddellijk wassen met veel ..... (door de leverancier aan te geven)
S 29/35 Afval niet in de gootsteen werpen; stof en verpakking op veilige wijze afvoeren
S 29/56 Afval niet in de gootsteen werpen; stof en verpakking naar inzamelpunt voor gevaarlijk of bijzonder afval brengen
S 36/37 Draag geschikte handschoenen en beschermende kleding
S 36/39 Draag geschikte beschermende kleding en een beschermingsmiddel voor de ogen/voor het gezicht
S 37/39 Draag geschikte handschoenen en een beschemingsmiddel voor de ogen/voor het gezicht
S 36/37/39 Draag geschikte beschermende kleding, handschoenen en een beschermingsmiddel voor de ogen/voor het gezicht
S 3/14 Bewaren op een koele plaats verwijderd van .... (stoffen, waarmee contact vermeden dient te worden, aan te geven door de fabrikant)
S 3/9/14 Bewaren op een koele, goed geventileerde plaats verwijderd van .... (stoffen, waarmee contact vermeden dient te worden, aan te geven door de fabrikant)
S 3/9/49 Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren op een koele goed geventileerde plaats
S 3/9/14/49 Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren op een koele goed geventileerde plaats verwijderd van .... (stoffen, waarmee contact vermeden dient te worden, aan te geven door de fabrikant)
S 47/49 Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren bij een temperatuur beneden .... C (aan te geven door de fabrikant)