Waneer verricht ik beeldschermwerk?

RSI-gevaar niet alleen door herhaald bewegen, maar ook door statische belasting

Laatste update: 12 september 2003

Het lijkt de grootste open deur van deze site: iedereen wéét toch wat beeldschermwerk is? In de praktijk is het toch wat ingewikkelder. Twee dingen om rekening mee te houden:

  1. de arbowet rekent niet elk werk aan een beeldscherm als echt beeldschermwerk: de beveiligingsbeambte die de hele dag via een aantal camera's een bedrijventerrein in de gaten houdt, verricht geen beeldschermwerk...volgens de wet
  2. niet iedereen die beeldschermwerk verricht is daar de hele dag mee bezig: soms ben je aan de slag met muis en toetsenbord. Beeldschermwerk, dat staat buiten kijf. Soms kijk je alleen maar op het beeldscherm. Ook beeldschermwerk? Daarover gaat dit artikel, geschreven naar aanleiding van het arboconvenant bankwezen.
  3. In het door SDU-uitgevers in samenwerking met het Ministerie van Sociale Zaken uitgegeven Arbo Informatieblad AI-2 staat beeldschermwerk als volgt omschreven:

    "Beeldschermwerk is alleen het invoeren of bewerken van informatie met een muis, toetsenbord of ander bedieningshulpmiddel en het kijken op of lezen van het beeldscherm".
    (AI-2, 3de druk, blz10)

Beeldschermwerk: repeterend bewegen én statische belasting Pauzesoftware Arboconvenant banken over beeldschermwerk

Beeldschermwerk: repeterend bewegen én statische belasting

Vastgesteld is dat binnen het bankwezen maximaal 5 uur beeldschermwerk per dag verricht mag worden. Maar is beeldschermwerk alleen risicovol als je typt of muist of is het toch anders?

Het stellen van een maximum aan het aantal uren computerwerk per dag is een goede eerste stap in de richting van RSI-preventie. Een belangrijke oorzaak van RSI is het maken van repeterende bewegingen, zoals o.a. bij typen en muisklikken het geval is.

Wanneer we slechts deze bewegingen mee zouden nemen bij het meten van de tijdsduur van computerwerkzaamheden, dan zouden we een hele belangrijke andere factor missen.
Verschillende onderzoeken tonen namelijk aan dat bij computerwerkzaamheden meerdere belangrijke factoren een rol spelen.
Eén daarvan is de statische belasting van de nek- en schouderspieren die bij dit soort werk veel voorkomt. Vaak zit je met licht aangespannen schouderspieren, in een overmatige manier is dat zelfs zichtbaar, de schouders zijn opgetrokken. Bekijk je collega's maar eens wanneer zij achter de computer zitten!

Pauzesoftware

Om nu te kunnen meten hoeveel beeldschermwerk er per persoon per dag verricht wordt, kan gebruik gemaakt worden van pauzesoftware.
Deze software registreert de toetsaanslagen en de muisbewegingen. Wanneer het computerwerk dat jij doet voornamelijk bestaat uit tikken, zoals bijvoorbeeld bij het invoeren van gegevens, dan krijg je op deze manier een behoorlijke indruk van de hoeveelheid beeldschermwerk dat je per dag verricht.

Er zijn echter veel funkties waarbij tussen het typen door veel nagedacht wordt over wat er op het scherm staat. Dit is nog altijd computerwerk, je hebt de computer er per slot van rekening bij nodig, maar de pauzesoftware registreert dit niet.
Kortom: volgens de pauzesoftware heb je op die dag slechts 3 uur computerwerk verricht, terwijl je de computer toch zeker 7 uur nodig hebt gehad voor je werkzaamheden.
De totale tijd dat je in 1 houding achter je computer zat en op die manier je spieren belastte was een stuk hoger dan 3 uur. En dat terwijl steeds duidelijker wordt dat juist ook de statische belasting zo'n belangrijke veroorzaker is van RSI!

Arboconvenant banken over beeldschermwerk

In het Arboconvenant Bankwezen is bevestigd dat beeldschermwerk niet alleen het tikken en klikken behelst, maar ook het kijken naar de monitor. Nu moet er alleen nog naar een manier gezocht worden hoe dit praktisch te meten is. Verschillende onderzoekbureaus zijn gevraagd om te beschrijven hoe zij dit probleem aan zouden pakken. Eén bureau - TNO Arbeid - heeft dit voor het bankwezen verder uitgezocht.

TNO Arbeid heeft bij de banken voor een zestal funktiegroepen onderzocht hoe de hoeveelheid beeldschermwerk per persoon per dag bepaald kan worden.

Hieruit blijkt dat het best gebruik kan worden gemaakt van pauzesoftware.

Er is hierbij wel een correctie van het aantal minuten beeldschermwerk nodig, omdat pauzesoftware zoals Workpace bij bepaalde funkties grofweg een overschatting van 10% geeft.
Dit geldt met name als beeldschermwerk veelvuldig wordt afgewisseld met ander werk:
Workpace telt dan nog enige tijd door, terwijl de werknemer in kwestie al niet meer achter het beeldscherm zit.

Hoe andere pauzesoftware zich in dit soort situaties gedraagt is (nog) niet onderzocht.

Voor de functiegroepen als administratieve ondersteuning en automatisering, waar het
beeldschermwerk vaak veel meer aaneengesloten plaatsvindt, is deze overschatting er niet en hoeft er niet gecorrigeerd te worden.

In het indicatieve onderzoek heeft TNO Arbeid ook vastgesteld dat veel medewerkers méér dan 5 uur beeldschermwerk per dag verrichten. Het doel van het convenant is dat aan het eind van de looptijd (eind 2004) meer dan 5uur beeldschermwerk per dag niet meer voorkomt!

TERUG NAAR TOP PAGINA



Wat is volgens
de wet beeldscherm
werk?
Het arbobesluit geciteerd


Download de brochure over beeldschermwerk van het Ministerie van SZW
(pdf-formaat 173kB)