Wat kan de OR bijdragen aan bedrijfsveiligheid?

Laatste: update 29 maart 2005

(Informatie afkomstig uit de brochure 'Veiligheid eerst')

De OR heeft een belangrijke taak bij het afdwingen van een veiligheidsbeleid door de werkgever. Op drie manieren kan de OR een belangrijke rol spelen:

  • door het beleid van de werkgever te toetsen en te controleren, inclusief het geven van instemming aan de RI&E
  • door het signaleren van veiligheidsproblemen (o.a. door melding vanuit de achterban)
  • door het nemen van eigen iniatieven (het vergaren van eigen deskundigheid, aangaan van contacten met organisaties, verzamelen van informatie e.d.)
  • periodiek overleg over de stand van het arbo- en veiligheidsbeleid met de werkgever.

Instemmingsbevoegdheid bij beleid werkgever

De Arbeidsomstandighedenwet heeft de OR belangrijke bevoegdheden gegeven om het veiligheidsbeleid van de werkgever te toetsen, te contrôleren en te corrigeren. (op straffe van een boete van de Arbeidsinspectie als deze ontbreken):

  • De RI&E en het Plan van Aanpak moeten én goedgekeurd zijn door de Arbodienst, én van instemming voorzien zijn door de OR. Vindt de OR de inventarisatie of de maatregelen onvoldoende, kan instemming onthouden worden. De OR kan langs die weg zorgen voor verbeteringen en aanscherpingen
  • Jaarlijks moet de werkgever bovendien rapporteren hoe het staat met de voortgang. Ook dat moment kan de OR aangrijpen om het beleid te bevragen.
  • Daarnaast moet de werkgever van alle arbeidsongevallen, die tot ziekteverzuim hebben, melding doen in de RI&E. De OR kan de werkgever hieraan houden. Het kan een reden zijn om aan de RI&E instemming te onthouden, omdat deze niet compleet is en kan het overzicht gebruiken om de werkgever aan de tand te voelen over de oorzaken van de ongevallen en de te nemen maatregelen om herhaling te voorkomen.
  • Het kan erg zinvol zijn om een stap verder te gaan dan het registreren van (bijna)-ongevallen. Er zijn bedrijven die een systeem hebben voor het 'melden en afhandelen'van onveilige (en ongezonde!) situaties. Zo'n systeem maakt het werknemers makkelijk te melden dat er iets niet in orde is (van een kapotte beveiliging tot te hoge werkdruk), zonder dat er sprake is van een ongeval. Voorkomen is immers beter dan genezen! Een dergelijk systeem werkt alleen als er met de gemelde problemen ook snel worden opgelost, en als degeen die het aanmeldt ook op de hoogte gehouden wordt van de afhandeling. Bovendien: bij het melden van een onveilige situatie is er geen schuldvraag in het geding, zoals bij een ongeval. Dat vergroot de kans dat mensen bereid zijn zich open en vrij uit te spreken.

Signaleren van veiligheidsproblemen

Belangrijk is dat de OR een open oor houdt naar alle werknemers toe. Laat mensen melding maken van onveilige situaties, en van ongevallen.

  • Houd eens een enquete om dit aan te moedigen.
  • Laat (groepen uit het) personeel meedenken hoe je (delen van de) organisatie veiliger kunt maken.
    · Stel als OR voor jezelf vast welke onveilige situaties je wilt aanpakken. Richt daar dan vervolgens even alle aandacht op.
  • Het instellen van een VGWM-commissie kan e.e.a. voor de OR hanteerbeer maken.
  • Stel je als OR of VGWM-commissie zelf regelmatig op de hoogte van de arbeidsomstandigheden in het bedrijf, door het houden van een zogenaamde 'arboronde'. Artikel 18 van de Wet op de Ondernemingsraden geeft je dit recht, maar veel ORen maken daar geen gebruik van! 'Op de hoogte stellen' is méér dan eens een keer rondkijken. Het houdt ook in: praten met betrokken werknemers. Zij zien en weten dingen die de OR niet weet! Op die manier onderhoudt de OR tegelijk een stuk 'achterbancontact'

Extra Info: AANDACHT VOOR JONGEREN!

Voor het werk van kinderen (personen jonger dan 16 jaar) en jeugdigen (personen van 16 of 17 jaar) bestaan aparte wettelijke regels. Zo mogen kinderen vanaf 13 jaar 'niet-industriële hulparbeid van lichte aard' verrichten. Vanaf 15 jaar mogen kinderen 'niet-industriële arbeid van lichte aard' verrichten. 'Licht' betekent onder meer : niet meer dan 10 kilo tillen, niet langer dan 8 minuten in dezelfde werkhouding, niet langdurig op de knieën werken. Ook bepaalde met name genoemde werkzaamheden (zoals werken achter de kassa, het in- en uitladen van vrachtwagens en werken aan de lopende band) zijn niet toegestaan tot de leeftijd van 16 jaar.
Jongeren van 16 en 17 jaar mogen zonder meer werken. De tijd die zij naar school gaan wordt meegeteld als werktijd. Voor deze jongeren gelden bovendien een groot aantal extra regels, die niet gelden voor volwassen werknemers. Zo zijn er minimum rusttijden, en maximum arbeidstijden. Vanuit het oogpunt van veiligheid is de bepaling belangrijk, dat er altijd deskundig toezicht van volwassen werknemers moet zijn. Wat dat is hangt af van het soort werk dat hij of zij doet, maar ook van de omstandigheden in het betreffende bedrijf. In de wet staan bovendien een groot aantal werkzaamheden die absoluut niet zonder direct toezicht mogen gebeuren : het besturen van een trekker bijvoorbeeld, het aan- of afkoppelen van aanhangwagens of werktuigen, het werken aan gevaarlijke machines of het werken met bepaalde stoffen of artikelen die kunnen ontploffen, irriterend of bijtend zijn. Degene die toezicht houdt moet zelf heel goed bekend zijn met het werk dat de jongere doet.

Eigen initiatief

Een OR die veiligheid belangrijk vindt, werkt niet van incident naar incident. Denk na wat je wilt bereiken, met wie je wilt samenwerken, waar je informatie kan halen. Zorg dat je je eigen deskundigheid ontwikkelt.
Laat je leiden door de belangrijkste arbeidsrisico's in de eigen organisatie. Verzamel daar informatie over: via het web, via het ministerie van Sociale Zaken, die veel brochures heeft uitgegeven, via de branche-organisatie, via de bond (www.bg.fnv/arbo). Er zijn ook veel boeken en brochures over veiligheidsbeleid. Besteed eens een deel van de cursus van de OR aan het onderwerp.Vraag dan een veiligheidsdeskundige erbij. Contacten opbouwen met de veiligheidskundige op de Arbodienst - mits je daar vertrouwen in hebt - is ook belangrijk. In veel bedrijven wordt deze betrokken bij het opstellen van de RI&E.

Vergezelrecht en inschakelen van Arbeidsinspectie.

De OR heeft het recht om de Arbeidsinspectie in te schakelen, eventueel anoniem. Overigens mag de OR vragen om de Arbeidsinspectie onder vier ogen te spreken en te raadplegen. Als de inspectie zelf een inspectiebezoek brengt aan het bedrijf, heeft de OR het recht om de AI te vergezellen (dus ook bij ongevalsonderzoek!). Rapporten die de Arbeidsinspectie hierover opstelt worden in afschrift aan de OR toegezonden.

Extra Info : BOETES DOOR ARBEIDSINSPECTIE

Sinds 1999 kan de Arbeidsinspectie aan werkgevers, die de Arbeidsomstandighedenwet overtreden boetes opleggen. "Lik op stuk"-beleid wordt dat wel genoemd. De Officier van Justitie wordt alleen nog ingeschakeld als er sprake is van een misdrijf, of als voor dezelfde overtreding al twee keer eerder een boete is opgelegd. Alle andere overtredingen worden afgewikkeld door de Arbeidsinspectie zelf. Overigens heeft de Arbeidsinspectie de bevoegdheid om het werk te laten stilleggen totdat de overtreding is opgeheven. Als de Arbeidsinspectie heeft geeist, dat bepaalde bepalingen in de Arbeidsomstandighedenwet moeten worden nageleefd, moet de werkgever dit zo spoedig mogelijk melden aan de Ondernemingsraad. De Arbeidsinspectie zelf stuurt onderzoeksrapporten over ernstige ongevallen, die door de inspectie onderzocht zijn, direct aan de Ondernemingsraad.
Veel verschillende overtredingen kunnen leiden tot een boete. Om er een paar te noemen, die belangrijk zijn voor het veiligheidsbeleid:
· er is geen RI&E,
· er is wel een RI&E, maar geen plan van aanpak
· er is wel een RI&E, maar geen jaarlijks overleg met de OR
· er is geen registatie van ongevallen, die leidden tot verzuim
· er is geen toezicht bij jongeren die gevaarlijk werk verrichten
· er zijn geen voorzieningen tegen valgevaar
· bewegende delen van machines en apparaten leveren gevaar op
· heftruckchauffeurs hebben geen specifieke deskundigheid.
De lijst is veel langer, maar het geeft een indruk welke zaken als overtreding worden aangemerkt. Boetes bij dergelijke overtredingen lopen overigens van f 500 tot meer dan f 10.000. Bij FNV Bondgenoten is een folder hierover aan te vragen. Handig om als OR in huis te hebben!

 

naar top pagina


Arbosite FNV Bondgenoten

Werk veilig en gezond, word nu lid van de bond